ساختار سازمانی واحد فنی یا نگهداری و تعمیرات
وبینار ساختار سازمانی واحد فنی یا نگهداری و تعمیرات چگونه باشد؟ جزو وبینارهای نگهداری و تعمیرات حرفه ای است که محتوی کاربردی و بسیار مفیدی دارد این وبینارها به صورت گفتگو توسط کارشناسان شرکت مشاوران تدبیرپرداز آویژه آقای دکتر جلالی و آقای مهندس غلامزاده طرح ریزی شده است. حدود پنج وبینار می باشد.
- دانلود وبینار ساختار سازمانی واحد فنی
- دانلود وبینار اندازهگیری اثربخشی واحدهای نت
- دانلود وبینار برنامهریزی نت با نرمافزار CMMS
- دانلود وبینار کاهش خرابی و هزینه تعمیرات
- دانلود وبینار فرمهای درخواستکار و دستورکار
می توانید با پر کردن فرم زیر محتوی فیلم این وبینار را دانلود و استفاده کنید و هم چنین محتوی خلاصه و فشرده این وبینار را در زیر مطالعه کنید.
برای بهره مندی از آموزش های نگهداری و تعمیرات که توسط کارشناسان فوق برگزار شده است به مرکز آموزش جامع مدیریت نگهداری و تعمیرات مراجعه فرمایید.
دریافت فایل وبینار ساختار سازمانی واحد فنی یا نگهداری و تعمیرات
این محتوا توسط تیم مشاوران تدبیرپرداز آویژه گردآوری و تقدیم شده است.
مطالب آموزشی بیشتر در حوزه نگهداری و تعمیرات، کانال تلگرام نگهداری و تعمیرات را دنبال کنید.
لینک بلافاصله نمایش داده میشود
۱۱ سؤال کوتاه، کمتر از ۲ دقیقه.
در پایان میبینید نگهداری و تعمیرات سازمان شما در محورهای کلیدی کجا ایستاده است.
هر وقت خواستید بدانید نگهداری و تعمیرات سازمانتان در مقایسه با وضعیت مطلوب کجا ایستاده، همین صفحه در دسترس شماست. برای دیدن نرمافزار در عمل نیز میتوانید دموی نرمافزار PMworks را درخواست کنید.
ساختار سازمانی واحد نگهداری و تعمیرات: کاربردی برای سازمانهای صنعتی
واحد نگهداری و تعمیرات در بسیاری از سازمانها با عنوان «واحد فنی» شناخته میشود؛ اما این عنوان تنها بخش کوچکی از کارکرد واقعی این حوزه را منعکس میکند. وظایف نت شامل فعالیتهایی است که گسترهای از برنامهریزی، پایش، مدیریت داده، هماهنگی با تولید و اجرای فرآیندهای تعمیراتی را پوشش میدهد. بنابراین ضروری است نام، ساختار و جایگاه این واحد بهگونهای تعریف شود که نقش آن در پایداری تجهیزات و استمرار تولید بهدرستی منعکس گردد.
۱. دامنه فعالیتهای واحد نگهداری و تعمیرات
در یک سازمان صنعتی، مجموعهای از فعالیتهای کلیدی بهطور مستمر در حوزه نت انجام میشود که شامل موارد زیر است:
- طراحی و طرحریزی فعالیتهای نگهداری
- برنامهریزی فعالیتهای فنی
- پایش وضعیت تجهیزات (Condition Monitoring)
- اجرای نگهداری پیشگیرانه
- اجرای تعمیرات اصلاحی
- رسیدگی به تعمیرات اضطراری
- مدیریت موجودی قطعات یدکی
- کالیبراسیون ابزار اندازهگیری
- مشارکت در نصب و راهاندازی تجهیزات جدید
- انجام تعمیرات اساسی (اورهال)
- محاسبه و تحلیل شاخصهای عملکردی نگهداری و تعمیرات (KPI)
این فعالیتها بخشهای مکانیک، برق، ابزار دقیق، عمران، کارگاههای تعمیراتی، قطعات یدکی، کالیبراسیون و پایش وضعیت را دربر میگیرد. گستردگی فعالیتها نشان میدهد نت تنها مجموعهای از کارهای فنی نیست، بلکه یک سیستم مدیریتی و برنامهریزیشده است.
۲. ضرورت تغییر عنوان واحد فنی به واحد نگهداری و تعمیرات
در بسیاری از سازمانها واحد نگهداشت تجهیزات همچنان با عنوان واحد فنی شناخته میشود. این موضوع باعث شکلگیری این تصور اشتباه میشود که وظایف این واحد صرفاً فعالیتهای تعمیراتی یا عملیات آچارکشی است.
در حالی که نت مدرن نیازمند نقشهای برنامهریزی، تحلیل، مدیریت داده، هماهنگی بین واحدها و هدایت فرآیندهای فنی است.
تغییر عنوان واحد به «نگهداری و تعمیرات» علاوهبر ارتقای درک سازمانی، به اصلاح فرهنگ و نگرش نسبت به نگهداری پیشگیرانه و سیستماتیک نیز کمک میکند.
۳. نقش برنامهریزی در واحد نگهداری و تعمیرات
برنامهریزی نت جایگاهی محوری دارد. این بخش «مغز» سیستم نگهداری و تعمیرات است و وظیفه هدایت فعالیتهای اجرایی را بر عهده دارد. مهمترین مسئولیتهای این حوزه عبارتاند از:
- زمانبندی و برنامهریزی کلیه فعالیتهای نت، نه فقط نگهداری پیشگیرانه
- مدیریت درخواستها، هماهنگی توقفها، و تعیین اولویتها
- پیشبینی منابع شامل قطعات یدکی، ابزار، نیروی انسانی و نفر-ساعت مورد نیاز
- هماهنگی با تولید برای تعیین زمان انجام فعالیتها
- تحلیل زمان اجرا و مقایسه با زمان برنامهریزیشده
- مدیریت نرمافزار نگهداری و تعمیرات و دادههای مرتبط
در بسیاری از سازمانها، برنامهریزی به تبدیل یک درخواست به دستورکار محدود میشود؛، اما برنامهریزی نت گستردهتر بوده و وظایفی مانند تأمین قطعات و پیشبینی منابع نیز در حیطه آن است. حتی تعمیرات اضطراری نیز نیاز به برنامهریزی، تعیین اولویت و سازماندهی منابع دارد.
۴. ساختار سازمانی پیشنهادی برای واحد نگهداری و تعمیرات
در سازمانهای متوسط و بزرگ، ساختاری مشابه زیر قابل استفاده است:
مدیر نگهداری و تعمیرات
├── سرپرست مکانیک
├── سرپرست برق
├── سرپرست ابزار دقیق
├── واحد برنامهریزی نت
├── واحد تاسیسات و ساختمان
└── خدمات فنی
انتخاب تعداد نفرات و گستردگی هر حوزه به اندازه و نیاز سازمان بستگی دارد. در واحدهای کوچک، ممکن است برخی از حوزهها در یکدیگر ادغام شوند.
در این ساختار، واحد برنامهریزی باید به اندازه واحدهای مکانیک، برق و ابزار دقیق قدرت تصمیمگیری داشته باشد و مستقیماً با تولید، مهندسی، تدارکات و فناوری اطلاعات در تعامل باشد.
۵. جایگاه سازمانی نگهداری و تعمیرات نسبت به تولید
یکی از چالشهای رایج، قرار گرفتن واحد نگهداری و تعمیرات زیرمجموعه تولید است. این ساختار باعث میشود تصمیمات نت تحتتأثیر فشارهای تولید قرار گیرد و سلامت تجهیزات فدای افزایش تیراژ شود.
تجربه سازمانهای صنعتی و اصول سیستمهای مدیریت کیفیت نشان میدهد:
- مدیر نگهداری و تعمیرات باید همتراز مدیر تولید باشد.
- واحد نت نباید زیرمجموعه تولید قرار گیرد.
- تراز بودن این دو واحد از مصالحه بر سر توقف تجهیزات و تصمیمات نگهداشتی جلوگیری میکند.
هرچند در صنایع مختلف مانند فولاد، نیروگاهها و صنایع نفت و گاز استفاده از عنوان «تعمیرات» رایج است، اما در بسیاری موارد وظایف نگهداری بهطور کامل منعکس نمیشود و این موضوع در ساختار باید اصلاح شود.
۶. نقش انبار قطعات یدکی در ساختار نت
انبار قطعات یدکی یکی از بخشهای بسیار تخصصی است. تفاوت آن با انبار مواد اولیه یا محصول قابلتوجه است:
- تنوع قطعات یدکی بسیار بیشتر است.
- سطح مصرف قطعات و رفتار مصرفی آنها متفاوت است.
- نگهداری صحیح قطعات بر آمادهبهکاری تجهیزات تأثیر مستقیم دارد.
با این حال در بسیاری از سازمانها انبار قطعات یدکی زیرمجموعه واحد مالی یا پشتیبانی است که باعث ضعف در:
- کنترل موجودی
- نقطه سفارش
- کیفیت قطعات
- مدیریت اقلام اسقاط
میشود.
بر اساس تجربه سازمانها، واگذاری انبار قطعات یدکی به واحد نگهداری و تعمیرات باعث افزایش کنترل، دقت و کیفیت مدیریت موجودی میشود.
۷. خدمات فنی و نقش آن در ساختار واحد نت
فعالیتهای تعمیراتی عمومی مانند:
- جوشکاری
- تعویض شیشه
- نقاشی
- تعمیرات جزئی ساختمان
- رسیدگی به کولر گازی و تجهیزات غیرکلیدی
نباید باعث درگیر شدن تکنسینهای تخصصی مکانیک، برق یا ابزار دقیق شود. در سازمانهای بزرگ، تشکیل تیم خدمات فنی ضروری است تا فعالیتهای پشتیبان بدون ایجاد اختلال در نگهداری تجهیزات اصلی انجام شود.
۸. همکاری واحد نگهداری با واحد مهندسی در پروژههای نصب
در پروژههای نصب و راهاندازی خطوط جدید، تقسیم نقش بین واحد مهندسی و واحد نت باید مشخص باشد:
- واحد مهندسی: طراحی، نظارت، ارائه مستندات فنی و مهندسی
- واحد فنی/نت: اجرای نصب، تأمین نیروی فنی، هماهنگی زمانبندی، برآورد نیازها
در سازمانهایی که فرایند توسعه مستمر دارند، لازم است تیم یا باکسی مجزا برای فعالیتهای ساخت و توسعه ایجاد شود تا فعالیتهای عملیات نگهداری به دلیل پروژهها عقب نماند.
۹. جایگاه نرمافزار نت و مدیریت داده
در ساختار پیشنهادی، مدیریت نرمافزار نگهداری و تعمیرات زیرمجموعه واحد برنامهریزی است. دلیل این موضوع آن است که:
- بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد فعالیتهای مرتبط با نرمافزار در برنامهریزی انجام میشود.
- ثبت، تحلیل و گزارشگیری شاخصها بهطور مستقیم با برنامهریزی مرتبط است.
- تکنسینها و سرپرستان بخش اجرایی فقط بخشی از دادهها را ثبت میکنند.
بنابراین مدیریت نرمافزار باید در اختیار واحدی باشد که هماهنگکننده اصلی جریان اطلاعات است.
۱۰. انتخاب نیروی انسانی مناسب برای برنامهریزی نت
مهارتهای موردنیاز برنامهریزی بیش از آنکه وابسته به رشته تحصیلی باشد، به شخصیت فرد وابسته است. فرد برنامهریز باید:
- مرتب، دقیق، ساختارمند و دارای مهارت گفتوگو باشد
- توان تعامل با تولید، سرپرستان فنی، فناوری اطلاعات و مهندسی را داشته باشد
- توان مدیریت داده، تحلیل زمان، و کار با نرمافزار را داشته باشد
- صبور و دارای مهارت مدیریت تعارض باشد
رشتههای مهندسی صنایع، مکانیک، برق، ریاضی یا کامپیوتر هرکدام میتوانند گزینه مناسبی باشند، اما ویژگیهای شخصیتی و توان مدیریت اطلاعات اهمیت بیشتری دارد.
نتیجهگیری
ساختار سازمانی واحد نگهداری و تعمیرات زمانی اثربخش خواهد بود که:
- جایگاه سازمانی آن مستقل و همتراز با تولید باشد
- برنامهریزی نقش محوری در آن ایفا کند
- انبار قطعات یدکی تحت مدیریت مستقیم نت قرار گیرد
- تیمهای تخصصی مانند تاسیسات و خدمات فنی از تیمهای اجرایی اصلی تفکیک شوند
- تعامل بین مهندسی، تولید و برنامهریزی بهصورت ساختاریافته برقرار باشد
- نرمافزار نت و دادههای مرتبط در اختیار واحد برنامهریزی قرار گیرد
ساختاری که این اصول را رعایت کند، میتواند پایداری تجهیزات، کاهش توقفها، بهبود کیفیت اجرای تعمیرات و افزایش بهرهوری سازمان را تضمین کند.
پرسش و پاسخها
۱. فعالیتهای واحد نگهداری و تعمیرات در یک سازمان صنعتی چه حوزههایی را در بر میگیرد و چرا صرفاً عنوان «واحد فنی» برای آن نارسا است؟
دامنه فعالیتهای واحد نت فراتر از تعمیرات ساده است و شامل طراحی و طرحریزی نگهداری، برنامهریزی فعالیتهای فنی، پایش وضعیت تجهیزات، اجرای نگهداری پیشگیرانه و تعمیرات اصلاحی، رسیدگی به تعمیرات اضطراری، مدیریت موجودی قطعات یدکی، کالیبراسیون ابزار اندازهگیری، مشارکت در نصب و راهاندازی تجهیزات جدید، انجام تعمیرات اساسی و تحلیل شاخصهای عملکردی میشود. عنوان «واحد فنی» این تصور اشتباه را ایجاد میکند که وظایف صرفاً به فعالیتهای تعمیراتی یا عملیات آچارکشی محدود میشود، در حالی که نت مدرن یک سیستم مدیریتی و برنامهریزیشده است که به نقشهای تحلیل، مدیریت داده و هماهنگی بین واحدها نیاز دارد.
۲. جایگاه سازمانی واحد نگهداری و تعمیرات نسبت به واحد تولید چگونه باید باشد و قرار گرفتن آن زیرمجموعه تولید چه پیامدهایی دارد؟
بر اساس اصول سیستمهای مدیریت کیفیت و تجربه سازمانهای صنعتی، مدیر نگهداری و تعمیرات باید همتراز با مدیر تولید باشد و واحد نت نباید زیرمجموعه تولید قرار گیرد. تراز بودن این دو واحد از مصالحه بر سر توقف تجهیزات جلوگیری میکند و مانع میشود که سلامت تجهیزات فدای افزایش تیراژ و فشارهای تولید شود. قرار گرفتن نت زیرمجموعه تولید باعث میشود تصمیمات نت تحتتأثیر فشارهای تولید قرار گیرد و پایداری تجهیزات به خطر بیفتد، چراکه در این ساختار، اولویت به رکورد تولید داده میشود تا نگهداشت بهموقع تجهیزات.
۳. واحد برنامهریزی در ساختار نگهداری و تعمیرات چه جایگاهی دارد و مهمترین مسئولیتهای آن کدام است؟
واحد برنامهریزی جایگاه محوری و «مغز» سیستم نگهداری و تعمیرات را دارد و وظیفه هدایت فعالیتهای اجرایی را بر عهده دارد. مهمترین مسئولیتهای آن شامل زمانبندی کلیه فعالیتهای نت (نه فقط پیشگیرانه)، مدیریت درخواستها و تعیین اولویتها، پیشبینی منابع شامل قطعات یدکی، ابزار، نیروی انسانی و نفر-ساعت، هماهنگی با تولید برای تعیین زمان انجام فعالیتها، تحلیل زمان اجرا و مقایسه با زمان برنامهریزیشده، و مدیریت نرمافزار نگهداری و تعمیرات و دادههای مرتبط است. حتی تعمیرات اضطراری نیز نیاز به برنامهریزی، تعیین اولویت و سازماندهی منابع در این واحد دارد و برنامهریزی نباید صرفاً به تبدیل درخواست به دستورکار تقلیل پیدا کند.
۴. انبار قطعات یدکی بهتر است در ساختار سازمانی زیرمجموعه کدام واحد قرار گیرد و واگذاری آن به واحدهای مالی یا پشتیبانی چه آسیبهایی به همراه دارد؟
با توجه به تخصصی بودن ماهیت قطعات یدکی، تنوع زیاد و تأثیر مستقیم نگهداری صحیح آنها بر آمادهبهکاری تجهیزات، واگذاری انبار قطعات یدکی به واحد نگهداری و تعمیرات باعث افزایش کنترل، دقت و کیفیت مدیریت موجودی میشود. قرار گرفتن این انبار زیرمجموعه واحد مالی یا پشتیبانی معمولاً باعث ضعف در کنترل موجودی، تعیین نقطه سفارش، کیفیت قطعات و مدیریت اقلام اسقاط میشود، در حالی که مدیریت مستقیم توسط نت، هماهنگی بین نیازمندیهای تعمیراتی و تأمین قطعات را بهینه میسازد و سطح سرویسدهی به تجهیزات را به شکل قابلتوجهی افزایش میدهد.
۵. برای انتخاب نیروی انسانی مناسب جهت تصدی نقش برنامهریزی در واحد نگهداری و تعمیرات، چه معیارها و مهارتهایی اهمیت بیشتری نسبت به رشته تحصیلی دارد؟
مهارتهای موردنیاز برای برنامهریزی نت بیش از آنکه وابسته به رشته تحصیلی باشد، به شخصیت فرد وابسته است. فرد برنامهریز باید مرتب، دقیق و ساختارمند بوده و مهارت بالایی در گفتوگو و تعامل با تولید، سرپرستان فنی، فناوری اطلاعات و مهندسی داشته باشد. همچنین توانایی مدیریت داده، تحلیل زمان، کار با نرمافزار، صبوری و مهارت مدیریت تعارض از الزامات این نقش است. هرچند رشتههایی مانند مهندسی صنایع، مکانیک، برق، ریاضی یا کامپیوتر میتوانند گزینه مناسبی باشند، اما ویژگیهای شخصیتی و توان مدیریت اطلاعات و ارتباطات بینواحدی از اولویت بالاتری برخوردار است و نقش برنامهریزی را از یک وظیفه اداری به یک نقش راهبردی در سازمان ارتقا میدهد.